นายจ้างจะจับลูกจ้างที่กระทำความผิดอาญาเกี่ยวกับทรัพย์สินของนายจ้างได้หรือไม่

              การจับนั้นปกติแล้วพนักงานตำรวจเท่านั้นที่มีอำนาจในการจับตลอดจนค้นตัวโดยมีอำนาจสามารถที่จะจับและค้นได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา   มาตรา 78  , 85  และมาตรา 93

               นอกจากพนักงานตำรวจแล้ว ราษฎรคนทั่วไปก็สามารถจับได้ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา สองกรณีนี้เท่านั้นที่ราษฎรคนทั่วไปสามารถจับได้  คือ

             1.        ในกรณีที่พนักงานตำรวจผู้จัดการตามหมายจับ เรียกให้ช่วยจับ มาตรา 82

             2.        จับในกรณีความผิดซึ่งหน้าเท่านั้น(คือพบเห็นขณะกระทำความผิด)และความผิดนั้นได้ระบุไว้ในบัญชีท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญาด้วย ตามมาตรา 79

                          ความผิดที่ระบุไว้ในบัญชีท้ายประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา ซึ่งราษฎรมีอำนาจจับได้โดยไม่ต้องมีหมาย ดังต่อไปนี้

                                            ·         ประทุษร้ายต่อพระบรมราชตระกูล  มาตรา 97 และ 99

                                            ·         ขบถภายในพระราชอาณาจักร  มาตรา 101 ถึง 104

                                            ·         ขบถภายนอกพระราชอาณาจักร  มาตรา 105 ถึง 111

                                            ·         ความผิดต่อทางพระราชไมตรีกับต่างประเทศ  มาตรา 112

                                            ·         ทำอันตรายแก่ธง  หรือเครื่องหมายของต่างประเทศ  มาตรา  115

                                            ·         ความผิดต่อเจ้าพนักงาน  มาตรา  112 ถึง 122 และ 127

                                            ·         หลบหนีจากที่คุมขัง  มาตรา  163  ถึง  166

                                            ·         ความผิดต่อศาสนา  มาตรา 172  และ  173

                                            ·         ก่อการจลาจล  มาตรา  183  และ 184

                                            ·         กระทำให้เกิดภยันตรายแก่สาธารณชน  กระทำให้สาธารณชนปราศจากความสะดวกในการไปมา  และการส่งข่าว  และของถึงกัน และกระทำให้สาธารณชนปราศจากความสุขสบาย   มาตรา  185 ถึง  194,196 ,197และ 199

                                            ·         ปลอมแปลงเงินตรา  มาตรา  202  ถึง 205 และ210

                                            ·         ข่มขืนกระทำชำเรา  มาตรา  242  ถึง 246

                                            ·         ประทุษร้ายแก่ชีวิต  มาตรา  249  ถึง 251

                                            ·         ประทุษร้ายแก่ร่างกาย   มาตรา  254  ถึง 257

                                            ·         ความผิดฐานกระทำให้เสื่อมเสียเสรีภาพ   มาตรา  268 , 270  และ 276

                                            ·         ลักทรัพย์  มาตรา  288  ถึง  296

                                            ·          วิ่งราว  ชิงทรัพย์  ปล้นทรัพย์และโจรสลัด  มาตรา  297  ถึง 302

                                            ·         กรรโชก   มาตรา  303

หน้าที่ผู้จับ

                    การจับนั้นผู้ทำการจับก็มีหน้าที่ตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา คือ

              1.        ต้องแจ้งแก่ผู้ถูกจับว่า “ เขาต้องถูกจับ ” และ “ สั่งให้ผู้ถูกจับไปยังที่ทำการของพนักงานสอบสวนท้องที่ที่ถูกจับพร้อมกับผู้จับ ” และ(มาตรา 83)

              2.        เมื่อพาไปถึงที่ทำการของพนักงานสอบสวนแล้ว มีหน้าที่ “ แจ้งข้อมูลตำรวจซึ่งรับมอบตัวบันทึกชื่อ อาชีพ ที่อยู่ของผู้จับ อีกทั้งข้อความและพฤติการณ์แห่งการจับนั้นไว้ และให้ผู้จับลงลายมือชื่อ กำกับไว้เป็นสำคัญเพื่อให้พนักงานสอบสวนดำเนินการแจ้งข้อกล่าวหาและรายละเอียดแห่งการจับให้ผู้ถูกจับทราบ ”(มาตรา 84 (2) )

 วิธีการจับ

                    วิธีการจับ ต้องกระทำไม่เกินสมควรแก่เหตุ  คือ โดยละมุนละม่อม บอกแก่ผู้ต้องถูกจับก่อนว่า คุณต้องถูกจับ และต้องไปสถานีตำรวจ

                     ถ้าบุคคลซึ่งจะถูกจับขัดขวางหรือจะขัดขวางการจับ หรือหลบหนีหรือพยายามจะหลบหนี ผู้ทำการจับมีอำนาจใช้วิธีหรือการป้องกันทั้งหลายเท่าที่เหมาะสมแก่พฤติการณ์ในการจับนั้น ตาม ประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา83 วรรคท้าย

 คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 1119/2502

             จำเลยเป็นราษฎรโดยมีเหตุให้จำเลยเข้าใจโดยสุจริตว่านายผลเป็นผู้ร้ายปล้นทรัพย์นายเป จนผู้ใหญ่บ้านตีเกราะเรียกให้ราษฎรช่วยกันติดตามจับ แม้นายผลจะหนีต่อไปเพราะกลัวจะถูกจำเลยกับราษฎรทำร้าย จำเลยก็เข้าใจโดยสุจริตว่า จะต้องจับนายผลเพราะเป็นผู้ร้ายให้ได้ตามคำเรียกร้องของผู้ใหญ่บ้านเมื่อนายผลต่อสู้ก็ต้องใช้กำลัง แต่การที่จำเลยแทงนายผลตายนั้นเป็นการกระทำเกินสมควรแก่เหตุ และเกินกว่าความจำเป็นที่จะต้องกระทำ ศาลย่อมลดโทษให้ต่ำลงตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 69 ได้

 เมื่อจับแล้วจะค้นตัวได้ไหม

                การค้นตัวนั้นตามประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา มาตรา 93นั้นให้อำนาจเฉพาะตำรวจเท่านั้น ราษฎรจึงไม่มีอำนาจค้นไม่ว่าจะค้นตัวหรือว่าค้นที่รโหฐาน(คือที่ส่วนตัว ที่บุคคลทั่วไปจะเข้าออกตามอำเภอใจไม่ได้)

            มาตรา 93 ห้ามมิให้ทำการค้นบุคคลใดในที่สาธารณสถาน เว้นแต่ พนักงานฝ่ายปกครองหรือตำรวจเป็นผู้ค้นในเมื่อมีเหตุอันควรสงสัยว่า บุคคลนั้นมีสิ่งของในความครอบครองเพื่อจะใช้ในการกระทำความผิด หรือซึ่งได้มาโดยการกระทำความผิดหรือซึ่งมีไว้เป็นความผิด